Mensen zonder papieren kunnen ‘uitzonderlijk’ een wettelijke verblijfsvergunning verkrijgen als ze om medische redenen niet kunnen terugkeren naar hun land van oorsprong, bijvoorbeeld wanneer een adequate medische behandeling in het geboorteland niet bestaat of wanneer een terugkeer levensbedreigend is. In 2009 werden 8575 nieuwe aanvragen ingediend en in 2010 wordt een gelijklopend aantal verwacht. Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) kan de toestroom van nieuwe dossiers niet meer aan en bovendien blijkt uit cijfers van Sarah Smeyers (N-VA) dat de helft van die aanvragen niet gegrond is. Daarom stelt ze voor de procedure aan te passen. Wie een aanvraag wil indienen, zou eerst bij een arts van de DVZ moeten langsgaan, zodat daarna enkel de ernstige dossiers ten gronde moeten worden behandeld.
Procedure maakt misbruik mogelijk
Om in aanmerking te komen voor een medische regularisatie, moet de betrokkene een aanvraag indienen bij de DVZ. De meeste van die aanvragen worden zonder probleem ontvankelijk verklaard waardoor het aantal te onderzoeken dossiers in snel tempo oploopt. Eind december waren er 9291 dossiers lopend. Ook dit jaar worden 8000 tot 9000 nieuwe dossiers verwacht, terwijl de DVZ in 2009 slechts voldoende artsen had om 4604 dossiers te behandelen en de ernst van de ziektes in te schatten…
In heel 2009 werden 2230 (van de 4604) dossiers positief afgesloten, waardoor 5200 personen een wettig verblijfsstatuut kregen. In iets meer dan de helft van de dossiers (2374) werden er dus géén medische redenen gevonden die een verblijf in ons land wettigen. Dat wijst er volgens Smeyers op dat er te gemakkelijk beroep op deze procedure kan worden gedaan. De ongegronde dossiers zouden voor haar veel sneller uitgefilterd moeten kunnen worden.
Een lijst met aandoeningen die in aanmerking komen voor medische regularisatie, bestaat trouwens niet. Niet de aard, maar de ernst van de ziekte geldt als criterium. Iemand wordt als ‘ernstig ziek’ beschouwd wanneer diens ziekte een reële bedreiging vormt voor zijn leven of fysieke integriteit of wanneer een terugkeer naar diens land van oorsprong zou neerkomen op een onmenselijke behandeling. “Hoewel er geen gedetailleerde statistieken bijgehouden worden over de aard van de ziekten die in aanmerking kwamen voor regularisatie, is het wel opvallend dat 40% van alle medische regularisaties gebeurt op basis van psychische klachten”, stelt Smeyers.
Het is volgens Sarah Smeyers bovendien geen toeval dat de medische regularisatieaanvragen net nu zo ‘populair’ zijn. De nota die de collectieve regularisatie van het najaar 2009 moest regelen, werd vernietigd door de Raad van State. Hoewel ze dat niet wil toegeven, zit de regering nog steeds met de handen in het haar: de onzekerheid over wat moet gebeuren met alle ingediende regularisatieaanvragen is nog steeds heel groot. Vandaar dat veel illegalen besluiten om op een ‘tweede paard’, een medische regularisatie, te wedden.
Sarah Smeyers vermoedt dat er tussen de huidige aanvragers heel wat ‘gelukszoekers’ zitten die erop rekenen dat het nog wel even zal duren eer hun dossier grondig onder de loep wordt genomen. Wie een dossier ingediend heeft, mag ondertussen immers in ons land verblijven. Dat is goed voor wie écht medische zorgen nodig heeft, maar het nodigt ook uit tot misbruiken. Sarah Smeyers stelt daarom voor dat wie een aanvraag wil indienen, eerst moet langsgaan bij een arts van DVZ, zodat daarna enkel de ernstige dossiers ten gronde moeten worden behandeld. Ze is er zeker van dat een aangepaste procedure de ambtenaren van DVZ al behoorlijk wat werk zou besparen.
Op naar een nieuwe collectieve regularisatie?
Ondertussen blijft de stapel medische regularisatiedossiers aangroeien, zijn de artsen van DVZ met te weinig om de toestroom aan te kunnen en wachten duizenden sans-papiers op een uitspraak. Die groep zou wel eens de basis kunnen vormen voor een nieuwe, collectieve regularisatie. In dat geval zal hun medisch dossier zelfs helemaal niet meer ten gronde worden bekeken. Sarah Smeyers gruwt van dat scenario, maar acht het wel heel realistisch. “De federale regering maakt een knoeiboel van heel haar migratiebeleid. De asielzoekers blijven toestromen en er is geen adequaat, humaan uitwijzingsbeleid. Mensen leven vaak jarenlang in de illegaliteit en proberen daarom op alle mogelijke manieren hun situatie te regulariseren, ondermeer door een aanvraag in te dienen voor een medische regularisatie blijkt nu. Dit misbruik mogen we niet langer tolereren. Het is hoog tijd dat deze regering eindelijk een keer in actie schiet en werk maakt van een duidelijk beleid", besluit Smeyers.
